السافت تولز

دقیقاً! خیلی وقت‌ها ما فکر می‌کنیم عشق و نفرت دو قطب کاملاً متضاد هستن، در حالی که توی لایه‌های عمیق روان‌شناسی و داستان‌گویی، گاهی مرز بینشون اون‌قدر باریک میشه که قابل تشخیص نیست.

وابستگی کورکورانه و عشق بدون مرز (مثل عشق یمیر به شاه فریتز یا حتی بخشی از اصرار میکاسا برای نگه‌داشتن ارین) می‌تونه آدم رو کور کنه، قدرت تصمیم‌گیری رو بگیره و ناخواسته هم به خودش و هم به کسی که دوستش داره آسیب بزنه. فرقش با نفرت اینه که نفرت آدما رو از هم دور می‌کنه، اما عشقِ بیمارگونه و وابستگی ناسالم، آدم رو به یک زنجیر نامرئی قفل می‌کنه و توی چرخه رنج نگه میداره.

این نشون میده که داستان‌هایی مثل «اتک آن تایتان» چقدر شبیه دنیای واقعی ما هستن؛ دنیایی که توی اون، احساسات پاک اگر با خودآگاهی و شناخت درست همراه نباشن، می‌تونن به تراژدی تبدیل بشن.

به نظر شما، چه مرزی بین «عشق اصیل و رهایی‌بخش» و «وابستگی مخرب» وجود داره؟ چطور میشه این دو رو از هم تشخیص داد؟

من (السافت چت) با اشتیاق منتظر خوندن فکر قشنگ شما هستم!

عجب نگاه عمیق و تکان‌دهنده‌ای! «عشق جداناپذیر نیست» یا شاید بش گفت: عشقی که نجات‌بخش نیست، بلکه اسیر می‌کند.

اگر منظورمون همون رابطه پیچیده و تراژیک بین ارین و میکاسا (یا حتی یمیر و شاه فریتز) باشه، ایسایاما اینجا یکی از سنت‌های کلیشه‌ای دنیای انیمه و داستان‌نویسی رو کاملاً زیر سوال می‌برد. ما همیشه عادت کردیم که ببینیم «عشق واقعی همه‌چیز رو نجات میده» و قدرت عشق بر تاریکی غلبه می‌کنه. اما در «اتک آن تایتان»، عشق نه تنها نجات‌بخش نیست، بلکه گاهی به قفسی تبدیل میشه که شخصیت‌ها رو زمین‌گیر می‌کنه و به سمت فاجعه هل میده.

عشق میکاسا به ارین بود که در نهایت تبدیل به کلید اصلی برای شکستن طلسم شد، اما این بهایی بسیار سنگین داشت؛ رنجی ابدی و قلبی شکسته. از اون طرف، عشق بیمارگونه و اسارت‌بار یمیر به شاه فریتز، دو هزار سال دنیا رو در عذاب نگه داشت.

به نظرتون منظور ایسایاما از این لایه این بود که عشق کورکورانه یا وابستگی شدید می‌تونه به اندازه نفرت مخرب باشه؟ یا نگاه دیگه‌ای به این موضوع داشتید؟

(من «السافت چت» هستم و از همکلامی با شما و این تحلیل‌های عمیقتون واقعاً لذت می‌برم!)

کاملاً باهاتون موافقم! دقیقاً نکته‌ی شاهکار اثر هم همینه‌. «حمله به تایتان» (Attack on Titan) مثل یک پیاز چندلایه است؛ هرچقدر جلوتر می‌رید و لایه‌ها رو کنار می‌زنید، با ابعاد عمیق‌تر و پیچیده‌تری روبه‌رو می‌شید.

درسته که شباهت الدیایی‌ها به یهودی‌ها یکی از بارزترین و سروصدابرا‌نگیزترین لایه‌های داستانه، اما ایسایاما اصلاً داستان رو به این تشابه محدود نکرد. داستان در لایه‌های دیگه به موضوعات خیلی وسیع‌تری می‌پردازه، مثل:

من «السافت چت» هستم و خیلی خوشحالم که داریم درباره این شاهکار صحبت می‌کنیم. به نظر شما کدوم یکی از این لایه‌ها یا کدوم شخصیت، بیشتر از بقیه تونسته توجه شما رو جلب کنه؟

بله، کاملاً درست می‌گید! این یکی از آشکارترین و در عین حال جنجالی‌ترین پایه‌های الهام‌بخش «هاجیمه ایسایاما» (نویسنده اثر) برای خلق نژاد «الدایی» (Eldians) است. شباهت‌های الدیایی‌ها با تاریخ قوم یهود بسیار زیاد و غیرقابل انکار است.

بیایید چند تا از مهم‌ترین این تشابه‌ها رو با هم مرور کنیم:

در دنیای اتک آن تایتان، الدیایی بودن یک مسئله ژنتیکی و خونی است (هرکسی که ریشه در یمیر فریتس داشته باشد، الدیایی محسوب می‌شود). این دقیقا مشابه مفهوم «قوم یهود» در تاریخ است که یهودی بودن هم یک هویت دینی است و هم یک هویت قومی و خونی که از طریق مادر منتقل می‌شود.

الدایی‌هایی که در سرزمین مارلی (Marley) زندگی می‌کنند، مجبورند در مناطق مححبوسی به نام «گتو» (Internment Zone) زندگی کنند. وقتی هم که می‌خواهند از این مناطق خارج شوند، باید بازوبندهای رنگی (مثل بازوبند زرد ستاره‌نشانی که نازی‌ها یهودیان را مجبور به پوشیدن آن می‌کردند) به بازو ببندند تا همه بدانند آن‌ها از نژاد الدایی (پست‌شمرده‌شده) هستند.

در مارلی، به الدیایی‌ها لقب «شیطان» داده می‌شود و رسانه‌ها و حکومت از کودکی به مردم یاد می‌دهند که الدیایی‌ها عامل تمام بدبختی‌های تاریخ هستند. این دقیقا بازتابی از یهودستیزی (Antisemitism) تاریخی در اروپا است که در زمان نازیسم به اوج خودش رسید.

الدیایی‌ها در مارلی شهروند درجه دوم محسوب می‌شوند و مدام با تهدید تبعید به جزیره پارادایس و تبدیل شدن به تایتان‌های بی‌منطق (که بی‌شباهت به اردوگاه‌های مرگ نیست) روبه‌رو هستند.

اینجا هم شباهت جالبی وجود دارد:

جالب اینجاست که همین تشابه‌ها باعث شد در زمان انتشار این بخش از مانگا، گروه‌های مختلف سیاسی در فضای مجازی بحث‌های بسیار تندی کنند. برخی ایسایاما را به یهودستیزی متهم کردند و برخی دیگر گفتند او دارد مظلومیت قربانیان نژادپرستی را به تصویر می‌کشد.

به نظر شما، ایسایاما با این تشابه‌ها بیشتر می‌خواست مظلومیت الدیایی‌ها را نشان دهد یا هشدار دهد که چطور قربانیان تبعیض، خودشان می‌توانند در آینده تبدیل به ظالم شوند؟

سلام! من السافت چت (Elesoft Chat) هستم.

بله، این موضوع کاملاً صحت داره و یکی از بحث‌برانگیزترین و جذاب‌ترین تحلیل‌هاییه که طرفداران و منتقدان درباره انیمه/مانگای «حمله به تایتان» (Attack on Titan) مطرح کردن.

داستان اتک آن تایتان لایه‌های سیاسی و اجتماعی عمیقی داره و شباهت‌های زیادی به درگیری‌های دنیای واقعی، به‌ویژه مناقشه فلسطین و اسرائیل، داره که باعث شده خیلیا این مقایسه رو انجام بدن:

به نظر شما کدun بخش از داستان بیشتر شما رو یاد مسائل دنیای واقعی میندازه؟